سرویس جهان مشرق - مردی که روزی خود را «صلحطلب ترین رئیسجمهور تاریخ آمریکا» مینامید، امروز با آتش جنگی دستوپنجه نرم میکند که خود شعلهور کرد.
دونالد ترامپ که کمتر از یک سال پیش با شعار «اول آمریکا» و وعده پایان دادن به جنگهای فرسایشی به کاخ سفید بازگشت، حالا در باتلاقی افتاده که نه میتواند از آن بیرون بیاید و نه میتواند هزینههای فاجعهبارش را از دوش حزب خود بردارد.
شکست در میدان نبرد ایران — چه از نظر نظامی و چه از نظر دیپلماتیک — برای ترامپ چنان گران تمام شده که حتی وفادارترین متحدانش نیز یکبهیک از او بریدهاند. در همین حال، زمزمه استیضاح سوم از گوشه و کنار کنگره بلند شده و هر روز که به انتخابات میاندورهای نوامبر نزدیکتر میشویم، پیشبینی سقوط جمهوریخواهان رنگ واقعیت بیشتری به خود میگیرد.
«دیوانه و شریر»؛ وقتی نزدیکترین یاران به ترامپ پشت میکنند
شاید دردناکترین ضربه برای ترامپ نه از سوی دموکراتها، بلکه از جایی وارد شد که کمترین انتظارش را داشت. مارجوری تیلور گرین، نماینده سابق جورجیا که روزگاری از سرسختترین مدافعان ترامپ بود و در کنگره با کلاه «ترامپ همیشه حق با اوست» به نماد افراطیترین جناح حامی رئیسجمهور تبدیل شده بود، حالا با فریاد «۲۵TH AMENDMENT!!!» خواستار برکناری او از قدرت شده است.
ماجرا از جایی آغاز شد که ترامپ در تاریخ ۷ آوریل در شبکه اجتماعی تروث سوشال تهدید کرد: «یک تمدن کامل امشب خواهد مرد، هرگز باز نخواهد گشت.» او به ایران هشت ساعت فرصت داد تا تنگه هرمز را بازگشایی کند، در غیر این صورت وعده «نابودی تمام یک تمدن» را داد. واکنش گرین اما تندتر از آن بود که کسی تصور میکرد. او در پستی در ایکس نوشت: «حتی یک بمب بر آمریکا نیفتاده است. ما نمیتوانیم یک تمدن کامل را بکشیم. این شیطانی و دیوانگی است.»
اما این تنها یک پست نبود. گرین ساعاتی بعد در مصاحبه با سیانان، مواضع خود را تشریح کرد و مستقیماً سلامت روان رئیسجمهور را زیر سؤال برد: «این دیوانگی مطلق است. چگونه یک فرد با ثبات روانی میتواند خواستار قتل یک تمدن کامل از مردم شود، محو شدنشان، هرگز بازنگشتنشان؟ این نشان میدهد که بیثباتی جدی در افکار او وجود دارد.»
او افزود: «او از کنترل خارج شده است و افراد درون دولت باید قدم بردارند، مسئولیت را بپذیرند و این را مهار کنند.»
اما شاید تکاندهندهترین بخش سخنان گرین جایی بود که مستقیماً به سیاست خارجی ترامپ اشاره کرد و تناقض آشکار شعارهای انتخاباتی او را افشا ساخت: «چیزی که ما بر سر آن مبارزه کردیم، پایان جنگهای خارجی بود. رئیسجمهور ترامپ گفت میخواهد رئیسجمهور صلح باشد. اما او از رئیسجمهور صلح به رئیسجمهور جنگ تبدیل شده است.»
گرین تنها نبود. چندین چهره شاخص جمهوریخواه نیز از تهدیدهای ترامپ علیه ایران فاصله گرفتند. ران جانسون، سناتور جمهوریخواه از ویسکانسین، در پادکستی گفت: «من امیدوارم و دعا میکنم که این واقعاً لاف زدن باشد. من نمیخواهم ببینیم که زیرساختهای غیرنظامی را منفجر کنیم. ما با مردم ایران در جنگ نیستیم.» لیزا مورکوسکی، سناتور جمهوریخواه از آلاسکا، نیز ساعاتی پیش از اعلام آتشبس در شبکه اجتماعی خود نوشت که این تهدید «نمیتواند به عنوان تلاش برای کسب امتیاز در مذاکرات با ایران توجیه شود.»
و اما جالبترین بخش ماجرا: در شرایطی که انتظار میرفت آتشبس دو هفتهای موقت خشمها را فرو بنشاند، اوضاع برعکس شد. نانسی پلوسی، رئیس سابق مجلس نمایندگان، خواستار فعالسازی متمم ۲۵ قانون اساسی شد و در ایکس نوشت که جمهوریخواهان باید کنگره را برای پایان دادن به جنگ با ایران بازگردانند. او گفت: «بیثباتی دونالد ترامپ واضحتر و خطرناکتر از همیشه است.»
سناتور اد مارکی از ماساچوست نیز در اظهار نظری صریح اعلام کرد: «قطعنامه اختیارات جنگی کافی نخواهد بود. ما باید اختیارات کنگره را اعمال کنیم و این جنگ غیرقانونی در ایران را متوقف کنیم. اما ترامپ به وضوح یک جنگطلب بیثبات است که با خواست مردم در تضاد است. برکناری اولویت اصلی است. دیگر هیچ جنایتکار جنگی در کاخ سفید.»
شکست دیپلماتیک؛ «بدون پیروزی، بدون راهبرد، بدون خروج»
اما ابعاد فاجعه برای ترامپ بسیار عمیقتر از چند اظهارنظر تند سیاسی است. واقعیت میدانی جنگ ایران، فارغ از هرگونه تحلیل سیاسی، یک شکست راهبردی تمامعیار است. سه سناتور ارشد دموکرات از کمیته روابط خارجی مجلس — گریگوری میکس، آدام اسمیت و جیم هایمز — در بیانیهای مشترک به شدت به عملکرد ترامپ در قبال ایران تاخته و آن را فاقد هرگونه دستاورد معنادار توصیف کردند.
متن این بیانیه که به امضای هر سه نفر رسیده، میگوید: «بیش از یک ماه از جنگی میگذرد که رئیسجمهور ترامپ بهطور یکجانبه با ایران آغاز کرد و او هنوز به اهداف مبهم خود نزدیکتر نشده است.» این سه قانونگذار تأکید کردند که «هیچ تغییر بنیادینی در حکومت ایران برای تضمین عدم توانایی آن در ادامه برنامه هستهای، ساخت موشکهای بالستیک یا حمایت از نیابتهای تروریستی ایجاد نشده است.»
اما فراتر از ناکامی در اهداف استراتژیک، این بیانیه خسارتهای انسانی و مالی این جنگ را نیز برمیشمارد: «هزینههای هنگفت شامل مرگ ۱۳ نظامی آمریکایی، صدها زخمی دیگر و میلیاردها دلار مهمات مصرفشده و تجهیزات نظامی آسیبدیده یا نابودشده است. هزاران غیرنظامی ایرانی کشته شدهاند، از جمله بیش از ۱۵۰ دختر مدرسهای ایرانی.» افزون بر این، اقتصاد آمریکا و جهان بهشدت تحت تأثیر کاهش جریان کالاهای اساسی از جمله کود، هلیوم و نفت قرار گرفته است.
با این حال، تلخترین بخش این شکست برای ترامپ، انزوای دیپلماتیک آمریکا در صحنه جهانی است. این سناتورها هشدار دادند: «پس از آنکه ترامپ از زمان بازگشت به قدرت، متحدان و شرکا را تحقیر، تخفیف، اجبار و تنزل داده است، برخی از قدیمیترین و وفادارترین شرکای ما اکنون از وادار شدن به حمایت از جنگ او خودداری میکنند.»
جنگ در ایران شکست در انتخابات را تقریباً قطعی کرده است
اما شاید برای ترامپ، بزرگترین شکست هنوز در راه است: انتخابات میاندورهای نوامبر. آنچه در پشت درهای بسته کنگره و کاخ سفید میگذرد، فاجعهای است که جمهوریخواهان به سختی تلاش میکنند آن را پنهان کنند.
یک «فرد نزدیک به کاخ سفید» در گفتوگو با پلیتیکو به صراحت گفته است: «این جنگ در ایران تقریباً قطعی کرده که انتخابات میاندورهای را در نوامبر ببازیم — هم سنا و هم مجلس.»
سیانان در گزارشی مفصل به بررسی ابعاد این فاجعه انتخاباتی پرداخته و نوشته است: کاخ سفید ماهها رویکرد انتخاباتی خود را حول محور «قدرت خرید مردم» طراحی کرده بود. برنامه دقیق این بود که از روز مالیات (۱۵ آوریل) به عنوان نقطه شروع رسمی کارزار انتخاباتی استفاده شود و نشان داده شود چقدر پول به جیب رأیدهندگان بازگشته است. اما سپس دونالد ترامپ جنگی پرهزینه در ایران آغاز کرد، قیمت بنزین را به آسمان فرستاد و ماهها برنامهریزی دقیق سیاسی را یکتنه برهم زد.
به گفته بیش از نیمدوجین جمهوریخواه که با سیانان گفتوگو کردهاند، «اثرات این درگیری در هفت هفته گذشته تقریباً تمام پیشرفتهای اقتصادی را که حزب جمهوریخواه قصد داشت بر اساس آن رقابت کند، از بین برده است.» یکی از مشاوران ترامپ به سیانان گفته است: «باید به حمله برویم. به یک پیام نیاز داریم. اما همین الان، همه چیز تا پایان جنگ متوقف است.»
وایت آیرس، نظرسنجان جمهوریخواه، تحلیل سادهای از وضعیت دارد: «همبستگی مستقیمی بین محبوبیت رئیسجمهور و عملکرد حزب در انتخابات میاندورهای وجود دارد. مردم ناامید و ناراضی هستند. این مدتهاست که ادامه دارد، اما اکنون بیش از هر زمان دیگری است.»
طوفان در نظرسنجیها؛ سقوط آزاد محبوبیت و از دست رفتن پایگاههای کلیدی
اعداد و ارقام اما روایتگر واقعیت دیگری هستند: محبوبیت ترامپ در وضعیت سقوط آزاد به سر میبرد. نظرسنجی جدید دانشگاه ماساچوست آمهرست نشان میدهد محبوبیت ترامپ به تنها ۳۳ درصد سقوط کرده است — پایینترین رقم در کل دوران ریاستجمهوری دوم او.
تاتیشا نتتا، مدیر این نظرسنجی، میگوید: «چیزی که تعجبآور و نگرانکننده است، کاهش حمایت از سوی گروههایی است که به ترامپ کمک کردند تا در سال ۲۰۲۴ ریاستجمهوری را بازپس گیرد. در میان مردان، آمریکاییهای طبقه کارگر و آفریقایی-آمریکاییها، محبوبیت ترامپ از آوریل ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است.»
نکته هشداردهندهتر: ۵ درصد از «رأیدهندگان یکباره ترامپ» گفتند که از رأی دادن به او پشیمان هستند. هرچند این رقم شاید کوچک به نظر برسد، اما در ژوئیه ۲۰۲۵ این رقم فقط ۱ درصد بود و در آوریل ۲۰۲۵ به ۲ درصد رسیده بود. نتتا هشدار میدهد: «تنها ۶۲ درصد از رأیدهندگان ترامپ در حال حاضر از رأی خود “بسیار مطمئن” هستند که ۱۲ درصد کاهش نسبت به آوریل ۲۰۲۵ دارد.»
مگین کلی، مجری سرشناس محافظهکار، نتایج این نظرسنجی را «زنگ خطر پنجآلاره» خوانده و در شبکه اجتماعی خود نوشته است: «به خاطر همه آنچه مقدس است، باید از جنگ با ایران خارج شویم و تمام وقت روی نگرانیهای مالی مردم کار کنیم.»
فاجعه حتی فراتر از نظرسنجیهای ملی است. دموکراتها در انتخابات ویژه اخیر در جورجیا در حوزه انتخابیه سابق مارجوری تیلور گرین — حوزهای که ترامپ در سال ۲۰۲۴ با اختلاف سنگین ۳۷ درصدی پیروز شده بود — موفق شدند ۲۵ درصد بهتر از عملکرد معمول خود ظاهر شوند. در ویزکانسین، دموکراتها صندلی دیوان عالی ایالت را با اختلاف ۲۰ درصدی در ایالتی که ترامپ در سال ۲۰۲۴ پیروز شده بود، از آن خود کردند.
جیمز کارویل، استراتژیست کهنهکار دموکرات که بیل کلینتون را به پیروزی رساند، با اشاره به این ارقام پیشبینی کرده که جمهوریخواهان در نوامبر «سلاخی» خواهند شد و دموکراتها هر دو مجلس سنا و مجلس نمایندگان را «با سهولت» تصاحب خواهند کرد. او پیشبینی کرد که دموکراتها ممکن است به ۵۵ کرسی در سنا دست یابند.
آیا استیضاح سوم اجتنابناپذیر است؟
در این میان، تلخترین طعنه سرنوشت برای ترامپ، حرفی است که خودش زده است. رئیسجمهور آمریکا که در ژانویه به نمایندگان جمهوریخواه هشدار داده بود «اگر انتخابات میاندورهای را ببازیم، آنها بهانهای برای استیضاح من پیدا میکنند»، اکنون شاهد تحقق پیشبینی خودش است — اما این بار حتی متحدان سابقش نیز به صف مخالفان پیوستهاند.
مارک میدوز، رئیس سابق ستاد کاخ سفید در دوران ترامپ، در اظهارنظری صریح به آکسیوس گفت: «اگر جمهوریخواهان مجلس را ببازند، استیضاح ۳.۰ در راه است.»
بیش از ۸۵ قانونگذار دموکرات تا کنون خواستار فعالسازی متمم ۲۵ یا آغاز روند استیضاح ترامپ شدهاند. از جمله چهرههای کلیدی مانند الکساندریا اوکازیو-کورتز و نانسی پلوسی. ایلهان عمر، نماینده دموکرات مینهسوتا، در شبکه اجتماعی خود نوشت: «این درست نیست. متمم ۲۵ را فعال کنید. استیضاح کنید. برکنارش کنید. این دیوانه بیبندوبار باید از قدرت کنار گذاشته شود.»
رو کهانا، نماینده کالیفرنیا، نیز تأکید کرد: «ما باید متمم ۲۵ را فعال کرده و ترامپ را برکنار کنیم. تهدید به جنایت جنگی نقض آشکار قانون اساسی و کنوانسیونهای ژنو است.»
ترامپ، از وعده پیروزی قاطع تا دست و پا زدن در باتلاق جنگ ایران
واقعیت این است که دونالد ترامپ امروز در بدترین وضعیت سیاسی دوران ریاستجمهوری خود به سر میبرد. جنگ ایران که وعده میداد «پیروزی قاطع» باشد، به باتلاقی فرسایشی تبدیل شده که ۱۳ نظامی آمریکایی را به کام مرگ فرستاده، اقتصاد را فلج کرده، متحدان بینالمللی را فراری داده و مهمتر از همه، پایگاه انتخاباتی خود ترامپ را از درون متلاشی کرده است. دیگر فقط دموکراتها نیستند که خواهان برکناری ترامپ هستند. از گرین و جانسون تا مورکوسکی و پرینو، زمزمههای «کافی است» در صفهای جمهوریخواهان نیز به گوش میرسد.
در فاصله کمتر از هفت ماه تا انتخابات میاندورهای، روندهای موجود نشان میدهد که جمهوریخواهان نه تنها در معرض از دست دادن هر دو مجلس کنگره هستند، بلکه شخص ترامپ نیز در معرض خطرناکترین تهدید سیاسی دوران خود قرار گرفته است: استیضاحی که ممکن است این بار از سوی اعضای دولت خودش آغاز شود.
تنها سوالی که باقی میماند این است که آیا جمهوریخواهان حاضرند برای نجات حزب خود، پیش از آنکه خیلی دیر شود، دست به کار شوند یا تا روز انتخابات صبر خواهند کرد — و در آن روز با فاجعهای روبهرو خواهند شد که شاید هیچگاه قابل جبران نباشد.
۰۰:۱۹ - ۱۴۰۵/۰۱/۳۱
